.: جهاد مقدس :.

      در سال چهارم هجری، غـزوه "بـنى­النَّضیر" با یهودیان مدینه پیش آمد. در کنار منافقان وکفّار، سه طایفه یهودی ساکن در مدینه از دشمنان سرسخت حضرت رسول خدا^{(صلّی الله علیه و آله و سلّم)} بودند.

این سه طایفه بر خلاف پیمانی که با حضرت^{(صلّی الله علیه و آله و سلّم)} بسته بودند؛ مبنی بر این که نه دشمنان رسول خدا^{(صلّی الله علیه و آله و سلّم)} را یاری دهند و نه حضرت رسول^{(صلّی الله علیه و آله و سلّم)} را؛ پیمان­شکنی کردند. اوّلین طایفه یهودی که پیمان­شکنی کرد، "بنی­قَینُقاع" و در سال دوّم هجری بود. که در نتیجه غزوه­ای، مجبور به مهاجرت به سرزمین شام شدند. پس از آنها، طایفه "بنی­النَّضیر" با رسول خدا^{(صلّی الله علیه و آله و سلّم)} مکر و نیرنگ کردند.

   ماجرا از این قرار بود که؛ یهودیان "بنی­النَّضیر" بر یهودیان "بنی­قُرَیظه" برتری و تسلّط داشتند. چرا که تعداد جُهودان "بنی­النَّضیر" هزار نفر و تعداد جُهودان "بنی­قُرَیظه" 700نفر بوده و علاوه بر آن، جُهودان "بنی­النَّضیر" با  "عـبداللّه بن اُبـَىِّ" که مـنـافـق و در میان مسلمین بود، هم­پیمان بودند. این امر سبب شده بود که "بنی النّضیر" نسبت به "بنی قُریظه" قدرت بیشتری پیدا کند. به همین دلیل "بنی قُریظه" تحت سلطه "بنی النضیر" قرارگرفته و مجبور به قبول قراردادی شدند مبنی بر این که اگر کسی از قبیله "بنی­قُرَیظه"، فردی از "بنی­النَّضیر" را بکُشد، وارثین وی علاوه بر گرفتن دیه یک مرد کامل، بایستی قاتل را نیز بکُشند. امّا اگر فردی از "بنی­النَّضیر" فردی از "بنی­قُرَیظه" را کُشت، فقط چهره قاتل را قیراندود کرده، وی را واژگونه بر اُلاغش سوار کرده و نصف دیه یک مرد را از او بگیرند.

     با ظهور اسلام، قبایل یهودی بر طبق پیمانی که با رسول خدا^{(صلّی الله علیه و آله و سلّم)} بستند، در امان حضرت^{(صلّی الله علیه و آله و سلّم)} قرار گرفتند؛ به شرط آن که دشمنان رسول خدا^{(صلّی الله علیه و آله و سلّم)} را یاری نکرده و آنان را نیز علیه حضرت^{(صلّی الله علیه و آله و سلّم)} تحریک نکنند.
    روزی مـردى از قـبـیـله "بنی­قُرَیظه"، مردی از "بنى­النّضیر" را كُشت. وارث مـقتول خواست تا بر حسب پیمان و قرارداد مکتوب، دیه وی را گرفته و قاتل را هم بكشد. از آن جا که در این زمان اسلام قدرت یافته و جُهودان تضعیف شده بودند؛ "بنى­قُرَیظه" نیز پیمان خود با "بنی قُریظه" را نقض کرده و گفتند این حكم بـا تورات مطابقت نداشته و فقط می­توانید قصاص كنید یا دیه بگیرید. در نهایت توافق کردند که رسول خدا^{(صلّی الله علیه و آله و سلّم)}  بین ایشان داوری کند.

وقتی داوری این امر را به نزد حضرت رسول^{(صلّی الله علیه و آله و سلّم)} آوردند، حضرت^{(صلّی الله علیه و آله و سلّم)} ایـن پیمان را كه با تورات مطابقت نداشت، منسوخ کرده و برانداخت. و همان طور که "بنی­قُریظه" تصور می­کردند، حکم حضرت^{(صلّی الله علیه و آله و سلّم)} نافذ و جاری شده، "بنى­النّضـیر" به ناچار پذیرفتند. امّا رنجیده خاطر شده، کینه رسول خدا^{(صلّی الله علیه و آله و سلّم)}  را در دل گرفته و منتظر فرصت شدند تا به بهانه­ای با حضرت^{(صلّی الله علیه و آله و سلّم)} مکر و نیرنگ کنند. تا این كه حادثه "بئرمَعُونه" و ماجرای "عَمرُو بن اُمَیّه" و كشتن دو نفر"عامرى" كه در امان حضرت^{(صلّی الله علیه و آله و سلّم)} بودند، پیش آمد.

حضرت^{(صلّی الله علیه و آله و سلّم)} براى پرداخت دیه آن دو فرد به سراغ "بنى­النضیر" رفتند تا مبلغ موردنظر را از آنان قـرض کرده یـا مساعدتی از آنها بگیرد. پناهگاه و قلعه یهودیان در خارج از مدینه قرار داشت. حضرت رسول^{(صلّی الله علیه و آله و سلّم)} به آنجا تشریف بردند. 

جُهودان با دیدن ایشان بسیار خوشحال شده و عـرض كردند: آنچه فرمان دهى انجام می­دهیم ولی تقاضا داریم که امروز در قلعه ما، میهمان ما باشید. رسول خدا^{(صلّی الله علیه و آله و سلّم)} جایز ندانست که به درون قلعه آنها وارد شود، امّا از مرکب پیاده شده و پشت مبارك به حصار آنها تکیه داده و منتظر نشستند. جُهودان با یکدیگر خلوت کرده و گفتند: دیگر ممکن نیست که محمّـد^{(صلّی الله علیه و آله و سلّم)} را تنها و به این راحتی بدست آوریم؛ پس کسی بر بام برود، سنگی بر سر وی بیندازد و ما را از دست او راحت کند.
در همین لحظه جـبرئیل امین، مکر و نیرنگ آنها را به اطلاع حضرت^{(صلّی الله علیه و آله و سلّم)} رساند. پس رسول خدا^{(صلّی الله علیه و آله و سلّم)} از جاى خویش برخاسته و به مدینه بازگشتند. چـون بـه مـدیـنه رسیدند به یکی از اصحاب خویش با نام "مُحَمَّد بْن مَسْلَمَه" فرمودند كه به نزد "بنى­النَّضیر" رفته و به ایشان بگو كه با من مکر کردید و پیمان خود را باطل ساختید، حال مجبورید که از سرزمین من مهاجرت کنید. اگر بعد از 10روز، یك نفر از شما را کسی در این مناطق ببیند،کشته خواهید شد.

جهودان به ناچار آماده كوچ از سرزمین­های مدینه شدند. امّا "عـبداللّه بـن اُبَىّ " منافق، برای آنها پیام فرستاد که شما هم­ پیمانان من هستید؛ پس هرگز از خانه­هاى خود بیرون نرفته و پناهگاه خود را برای دفاع، محكم كنید. من با دو هزار نفر از یارانم، به یاری شما خواهم آمد. اگر جنگیدید، همراه شما می­جنگیم و اگر از خانه­هایتان بیرون رفتید، همراه شما خواهم آمد.
پس خدای تعالی فرمود:

 اَلَمْ  تَرَ اِلَى الَّذینَ نافَقُوا یَقُولُونَ لاِخوانِهِم..."(سوره مبارکه حشر، آیه شریفه11).

یهودان به"اُبَیّ" منافق اعتماد کرده و به محکم کردن قلعه و پناهگاه خود پرداختند. و برای رسول خدا^{(صلّی الله علیه و آله و سلّم)} پیام فرستادند که هرچه خواهى بكن، ما از قلعه خود بیرون نمی­رویم.

وقتی این پیغام به حضرت^{(صلّی الله علیه و آله و سلّم)} رسـید،ایشان تـكـبـیر گفته و اصحاب نیز تكبیر گفتند. پس پرچم جنگ را به حضرت أمیرالمؤمنین^{(صلوات الله علیه)} داده و ایشان را جلوتر از لشکر فرستادند. سپس خود حضرت^{(صلّی الله علیه و آله و سلّم)} نیز به دنبال حضرت أمیرالمؤمنین^{(صلوات الله علیه)} با شتاب آمده و نماز دیگر را در منطقه سکونت "بنی­النَّضر" به جای آوردند. و یهودیان را محاصره کردند."عبداللّه بن اُبَىّ" که هم که از قدرت مسلمین واهمه داشت، برخلاف قولی که به آنها داده بود، جُهودان را رها کرد و از یاری آنها دست برداشت. و آیه نازل شد که:
"كـَمـَثـَلِ الشَّیْطانِ اِذْ قالَ لِلاِنْسانِ اكْفُرْ فَلَمّا كَفَرَ قالَ اِنّى بَرىٌّ مِنْكَ اِنّى اَخافُ اللّهَ رَبَّ العالَمینَ"(سوره مبارکه حشر،آیه شریفه 16)

   یهودیان، 15شبانه روز در تنگناى قلعه، محاصره را تحمّل كردند. حضرت^{(صلّی الله علیه و آله و سلّم)} امر فرمود؛ درخت­های خرماى آنها را از ریشه قطع کرده و ببرید، به جز یك نوع از خرما كه "عَجْوة" نام داشت. بر حسب نقل، حکمتِ این دستور حضرت^{(صلّی الله علیه و آله و سلّم)} آن بـود كـه جُهودان از ادامه توقف در آن اراضى، دلسرد شوند.

در نهایت ادامه محاصره بر یهودیان سخت شد. به ناچار تصمیم بر ترک سکونتگاه خود گرفته و پیغام فرستادند كـه ما را امان دهید تا اموال و وسایل خـود را باربسته و كوچ كنیم . حضرت^{(صلّی الله علیه و آله و سلّم)} فرمود: فقط به مقداری که بتوانید با شتران خود حمل کنید، می­توانید ببرید. امّا یهودیان راضی به این امر نشدند و چند روز دیگر نیز در محاصره ماندند.

سختی محاصره بر یهودیان به جایی رسید که به ناچار بر این حکم رضایت دادند. اما حضرت^{(صلّی الله علیه و آله و سلّم)} فرمود: چون ابتدا این حکم را نپذیرفتید، دیگر اجازه ندارید که چیزی با خود ببرید؛ هرچه دارید بگذارید و بروید.

جُهودان هراسان شده و دریافتند كه اگر باز هم نپذیرند، دیگر جان سالم هم به دَر نخواهند برد. پس این مرتبه حکم را پذیرفتند. امّا از غم این که خانه­هایشان به دست مسلمین خواهد افتاد؛ به دست خود، خانه­هایشان را خراب کردند. 
پس خدای تعالی فرمود:

"یـُخـْرِبُونَ بُیُوتَهُمْ بِاَیْدیهِمْ وَاَیْدىِ الْمؤْمِنینَ فَاعْتَبِروُا یا اوُلِیِ الاَبْصار"(سوره مبارکه حشر، آیه 2).

رسول خدا^{(صلّی الله علیه و آله و سلّم)}، "محمّد بن مَسْلَمَه" را مأمور نظارت بر کوچ یهودیان کرده و امر فرمود که به هر سه نفر آنها، یک شتر و یک مَشک بدهد. به روایتی، یهودیان اجازه یافتند به مقداری که ممکن است، اسباب و وسایل خود را بر600 شتری كه داشتند، حمل کرده و باقی وسایل زندگی و ابزار جنگی خود را به جا گذاشتند.

از آنجا که این شکست و مهاجرت بر یهودیان سخت و گران می آمد؛ تصمیم گرفتند که تظاهر به بی تفاوتی و حتی اظهار شادی کنند. پس دَف­زنان و سرودخوان از بازار مدینه عبور كردند. کنایه از آن که، اخراج شدن از مدینه برای ما اهمیّتی ندارد. از این جماعت اخراج شده، گروهی به شام و "اَذرعات"(منطقه ای در شام) و گروهی به منطقه "خیبر" کوچ کردند.

 غنایم غزوه "بنی النَّضیر" و حقّ استفاده از آن ها به دستور خداوند

    خداوند، حقّ چگونگی استفاده از اَموال، زمین­ها، مَزارع و نَهرهای یهودیان "بنی­النَّضیر" را در اختیار حضرت رسول^{(صلّی الله علیه و آله و سلّم)} قرارداده تا به صلاح خویش عمل کند.

حضرت^{(صلّی الله علیه و آله و سلّم)} نیز در مورد اموال یهودیان به انصار فرمودند كه اگر مایلید، این اَموال را میان مهاجرین تقسیم کرده تا از خانه­های شما رفته و زندگی مستقلی تشکیل دهند. یا این که اموال را میان شما تقسیم کرده و مهاجرین همچنان با شما زندگی کنند. زیرا از زمان هجرت حضرت^{(صلّی الله علیه و آله و سلّم)} به مدینه، امر فرموده بودند که هر فردی از انصار، یکی از مهاجرین را در خانه خود منزل داده، در اموال خود او را شریک کرده و تأمین معاش او را نیز برعهده بگیرد.

پس "سَعْد بن مُعاذ" و "سعد بن عُباده" عرض كردند كه این اموال را بین فُقَرای مهاجرین قسمت­ فرمائید. و ما باز هم رضایت داریم که ایشان در خانه­های ما زندگی کرده و در اموال و زندگی ما شریک باشند. با بیان این سخن، سایر انصار نیز از ایشان پیروی نموده و با این نظر موافقت کردند. با مشاهده این رفتار از انصار، حضرت^{(صلّی الله علیه و آله و سلّم)} در حق ایشان دعا فرمود. "قالَ:  اَللّهُمَّ ارْحَمِ الاَنْصارَ وَاَبْناءَ الاَنْصارِ وَ اَبناءَ اَبْناءِ الاَنْصار".
و این آیه كریمه نیز در حقّ ایشان نازل شد:

 "وَالَّذیـنَ تـَبـَوَّؤُا الدّارَ وَالایمانَ مِن قَبلِهِم یُحِبُّونَ مَن هاجَرَ إِلَیهِم وَ لا یَجِدوُنَ فِی صُدُورِهِم حاجَةً مَمّآ أُوتُوا وَ یُؤثِرُونَ عَلَی أَنفُسِهِم وَ لَو کَانَ بِهِم خَصَاصَةٌ وَ مَن یُوقَ شُحَّ نَفسِهِ فأُلَئِکَ هُمُ المُفلِحُونَ". (سوره مبارکه حشر، آیه شریفه 9).

   رسـول خدا^{(صلى اللّه علیه و آله و سلّم)} آن مال را در بین مهاجرین قسمت فرمودند. و از انصار، فقط به "سهل بن حُـنَیف" و "اَبُودُجانَه" که از لحاظ مالی به شدّت تنگدست بودند، سهمی از غنائم عنایت فرمودند.

  پس از تقسیم اموال و اسباب یهودیان در بین مهاجرین، نوبت به زمین­ها و مَزارع آنها رسید. رسول خدا^{(صلّی الله علیه و آله و سلّم)}، مرابع، مزارع، چاه­ها و رودهای یهودیان "بنی­النَّضیر" را به حضرت امـیـرالمـؤمـنین^{(صلوات الله علیه)} بخشیدند و آن حضرت^{(صلوات الله علیه)} آنها را وقف فرزندان حضرت فاطمه زهرا^{(صلوات الله علیها)} فرمودند.