تبلیغات
.: جهاد مقدس :. - فرهنگ والای مهدویت !

فرهنگ والای مهدویت !

سه شنبه 20 مرداد 1388 22:07

 
ارسال شده در: موعود مهربان ،

 

Go to fullsize image

 

مطالبی که در ادامه مطالعه خواهید فرمود ،چکیده ای از پایان نامه ای با موضوع "  مهدویت در سیمای جمهوری اسلامی؛ با نگاهی به برنامة به سوی ظهور» است که در شماره 80 ماهنامه موعود به چاپ رسیده است.  با مطالعه چکیده مطالبی که در  ماهنامه موعود به چاپ رسیده است ، می توان حدس زد که این موضوع تقریبا به خوبی در حوزه ارتباطات و در زیر شاخه دین و رسانه ها ، پرورانده و بررسی شده است . در این خلاصه آمده است که :

  •  {  «مهدی ‌باوری» جزء مهمی از اصول اعتقادی شیعیان است. ایرانیان این اعتقاد را به نحو بارزی آشكار ساخته و آیین‌های بسیاری را حول انتظار آخرین حجت خدا سازمان داده‌اند. ...
    انتظار موعود و حكومت عدالت‌گسترش از اعتقادات روشن و صریح همة مسلمانان است. مفهوم انتظار آماده شدن وفراهم سازی بستر حكومت عدالت‌گستر امام عصر(ع) است.
    امام عصر (ع) به عنوان آخرین حجت، و امام حیّ و حاضر ، شاهد تمامی‌اعمال وكردار شیعیان هستند و به شیوه‌ای كاملاً پنهان و نامحسوس افراد را هدایت می‌كنند. اینگونه نیست كه امامت حضرت ولی عصر(ع) بعد از ظهورشان آغاز شود بلكه هم اكنون درحال هدایت و راهنمایی افراد هستند و به تكالیف امامت خود عمل می‌نمایند.
     فرهنگ والای مهدوی به عنوان اعتقادی ریشه دار، بنیادین واصیل درفرهنگ تشیع مطرح است ، تا جایی كه ‌این اعتقاد سبب بسیج عمومی‌ و مقوم آیین‌ها و انگیزه‌های انسانی است. نمادی كه عامل عدالت خواهی و ظلم ستیزی جوامع شیعه در طول تاریخ بوده است.

جامعه شیعی‌ ایران همواره در طول تاریخ، وجود امام عصر(ع) و انتظار فرج آن حضرت را به عنوان  اصول اصلی خود برشمرده، و وجود آن حضرت را به عنوان امام و پیشوای دوازدهم پذیرفته و او را خاتم الاوصیا می‌داند.
ایرانیان‌ این موضوع را به عنوان یکی از وجوه ممیزه خود توسعه داده و حول انتظار ظهور آیین‌های بسیاری را سازمان داده و آن را به صورت یك اصل اصیل اعتقادی پرورده‌اند. این اعتقاد كه عاملی تعیین‌كننده در تعریف وظایف اجتماعی ـ سیاسی شیعیان در حیات دنیوی است، در اثر مواجهه با‌ ایدئولوژی‌های گوناگون در دهه‌های اخیر نقشی اساسی در شكل‌دهی به بازنمودهای دینی و جهت گیری‌های فرهنگی و اجتماعی ـ سیاسی‌ ایرانیان‌ ایفا كرده است.
جوامع شیعی برای ابلاغ و‌ترویج‌ این رکن و اصل اساسی از هر امکانی استفاده کرده اند. با وجود‌ این باید دقت داشت كه اهمیت محوری اعتقاد مهدوی و انتظار امام عصر (ع)، نه تنها به شكل گیری نظامات اعتقادی و عملی یكسان منتهی نشده است، بلكه خود موجب شكل گیری و بروز عقاید و گرایش‌های متنوع و حتی متضاد در جامعه شیعی شده است.


  • انتظار امام عصر(ع) را در جوامع شیعی، در طول تاریخ می‌توان به دو گونه تقسیم نمود: ( مطهری،؟، 15) :


الف) انتظار فعال : دیدگاه امام خمینی (ره) را شامل می‌شود كه منتظران در آن وظیفه زمینه سازی ظهورامام (ع) را دارندكه در نهایت با ارایة نظریة ولایت فقیه توسط امام خمینی(ره) و رهبری سیاسی بلامنازع‌ایشان منجر به تشكیل حكومت اسلامی‌در ایران گردید.

ب) انتظار غیرفعال : منتظران حضرت به غیر از دعا برای تعجیل ظهور امام وظیفه‌ای ندارند و با دست‌نزدن به هیچ عمل و اقدامی‌در رفع مشكلات زمان خود می‌توانند زمینة پرشدن جهان از ظلم و ستم را‌ ایجاد كنند كه خود‌ این امر سبب تعجیل در ظهور‌ ایشان می‌گردد.

 

  • دیدگاه‌های گوناگون دربارة انتظار


امید و آرزوی تحقق نوید جهانی انسانی، در زبان روایات اسلامی‌«انتظار فرج» خوانده شده و عبادت، بلكه افضل عبادات شمرده شده است.( مطهری ، ؟،14)
دو دیدگاه عمده‌ای كه درمورد انتظار فرج امام عصر(ع) درطول تاریخ ودرجوامع شیعی وجود داشته ومحققی چون شهید مطهری نیز دركتاب قیام و انقلاب مهدی(ع) بدان اشاره كرده، عبارت‌اند از «انتظاری كه سازنده و نگهدارنده، تعهدآور، نیروآفرین و تحرك‌بخش است، به گونه‌ای كه می‌تواند نوعی عبادت و حق پرستی شمرده شود، و انتظاری كه گناه، ویرانگر، اسارت بخش وفلج كننده است و نوعی «اباحی‌گری» باید محسوب شود» (مطهری،؟،15)
...


  • دو برداشت از ظهور


برای توضیح انواع مختلف انتظار می‌توان به تحقیق جامعی كه یكی از محققین مهدوی كشور  انجام داده استناد نمود. او انتظار را در طول تاریخ به دو دیدگاه كلامی‌ ـ  اعتقادی و فرهنگی  ـ  اجتماعی تقسیم می‌كند.

- در دیدگاه كلامی‌ به طور عمده دو بعد از ابعاد شخصیت و زندگانی امام مهدی(ع) مورد توجه قرار می‌گیرد: نخست‌ اینكه آن حضرت، حجت خدا، تداوم بخش سلسله حجت‌های الهی و دوازدهمین امام معصوم از تبار امامان معصوم شیعه است كه در حال حاضر در غیبت به سر می‌برند. دوم‌ اینكه‌ ایشان شخصیتی است تاریخی كه در مقطع زمانی معینی از پدر و مادر مشخصی به دنیا آمده، حوادث متعددی را پشت سر گذاشته، با انسان‌های مختلفی در ارتباط بوده و منشأ رویدادها و تحولات مختلفی در عصر غیبت صغرا بوده اند (شفیعی سروستانی،بایدها و نبایدها،69).

- دیدگاه فرهنگی ـ  اجتماعی ضمن پذیرش همه مبانی و اصول مطرح شده در دیدگاه كلامی‌ ـ تاریخی در پی‌ این است كه موضوع مهدویت را مبنایی برای پی‌ریزی كلیه مناسبات فرهنگی، سیاسی و اقتصادی در عصر غیبت قرار دهد.


شاخص‌ترین فقیه، متكلم  و اندیشمندی كه دردیدگاه فرهنگی ـ اجتماعی به تحلیل و بررسی اندیشه مهدویت و فرهنگ انتظار پرداخته، امام خمینی(ره) بوده كه نظریة ولایت فقیه را ارائه دادند. یكی از مهم‌ترین دلایل امام هم كه به آن استناد كرده، توقیع یا دست خطی بوده كه از سوی امام عصر(ع) به اسحاق بن یعقوب صادرشده در پاسخ به سؤالی كه پرسیده بودند در ایام غیبت كبری در حوادث و پیشامدها چه باید بكنیم؟ در آن توقیع و دست خط بیان شده، «در‌ ایام غیبت كبری درحوادث و پیشامدها به راویان حدیث ما رجوع كنید چون آنان حجّت من بر شمایند و من حجت خدا بر شما».‌ این مبنای اصلی نظریة امام خمینی قرار گرفت كه با رهبری و تلاش‌های‌ایشان ومردم سرانجام انقلاب اسلامی‌به پیروزی رسید (شفیعی سروستانی ، معرفت امام زمان (ع) و تكالیف منتظران ،176-174 ). }*

 

نویسنده در ادامه بیان می دارد ، از آنجا که بیشتر مخاطبان ما به خصوص نسل جوان اطلاعات درستی دربارة امام عصر (ع) ندارند ، دامن زدن به بار احساسی و عاطفی موضوع مهدویت درجامعه که در اثر عملکردهای سیما رخ می دهد ، سبب می شود تا درك نادرستی به مخاطب القا شود ، و در ادامه بیان می دارد که :

 

  • { باید به این نكته توجه داشت كه باور مهدوی در بین مخاطبان یك باور مستحكم است كه رسانه یا برنامه‌های  تلویزیونی  آن را می‌توانند تقویت كنند و موجبات انس، شناخت و آگاهی بیشتر مخاطب را در زمینة مهدویت فراهم آورند.
    این مطلب را مستند می‌كنیم به تحقیق باهنر كه 3/2 افراد جامعه‌ ایران كه از رسانه‌های مدرن (رادیو وتلویزیون) استفاده می‌كنند دارای علاقة بسیار به دین هستند و 3/1 باقی مانده نیز به آن بی علاقه نیستند ( باهنر، فصلنامه پژوهش و سنجش). }
    *

 

در ادامه نویسنده  و پژوهشگر مقاله به " مدل آئینی" و کارکردهای مفید و موثر آن در حوزه اعتقادی اشاره می نماید و اذعان می دارد که در حوزه  مباحث دینی و اعتقادی که هدف اصلی به نمایش نهادن اعتقادات وبیان عواطف مشترك است ، می توان از این مدل سود برد (مهرداد،1380، 52) و سپس توضیحاتی در رابطه با مدل مذکور ارائه می نماید، مدلی که در آن ارتباطات را به معنای رساندن اطلاعات ندانسته ، بلکه آن را "نمایاندن افکار مشترک "می دانند :


  • { تلقی مدل آیینی از ارتباطات‌ این است كه به دنبال توزیع پیام درمكان و فضا نیست، بلكه می‌خواهد جامعه را در زمان نگه دارد و عقاید مشترك را باز نمایی كند( گیویان ، 1385 ،39) .
    به طور كلّی می‌توان گفت نگاه آیینی  نگاهی فرهنگی به ارتباطات دارد، نگاهی كه در جستجوی ارزش‌ها و معانی است (گیویان ، 1385، 40). }
    *


در ادامه در رابطه با مدل آئینی بیان می دارد که با توجه به ویژگی اصلی این مدل که ارتباط دو سویه بین مخاطب و فرستنده می باشد ، باید از پر رنگ نمودن بحث احساسات دوری نمود و با طرح مباحث عقلی و اعتقادی مخاطب را به چالش کشانید تا مخاطب به باور و اعتقاد مشترک برسد و لازم است که این اشتراک توسط رسانه ها در جامعه بازنمایی شود و با استفاده از نظریه انتظار فعال در نهایت به یکپارچگی و پیوندهای اجتماعی در راستای انتظار فعال یاری رسانیم


پی‌نوشت‌ها:
1.  مطهری، مرتضی، قیام و انقلاب مهدی (ع) از دیدگاه فلسفه تاریخ، چاپ پانزدهم، تهران: انتشارات صدرا.
2. شفیعی سروستانی، ابراهیم، انتظار، بایدها و نبایدها، چاپ اول، قم: مركز پژوهش‌های اسلامی‌ صداوسیما.
3. شفیعی سروستانی، ابراهیم، معرفت امام زمان (ع) و تكالیف منتظران، چاپ اول، تهران: انتشارات موعود عصر(ع).
4. باهنر، ناصر، «راهبردهای آموزش دینی درتلویزیون با مطالعه در تطبیق رسانه‌های دینی»، فصلنامه پژوهش و سنجش، ویژه نامه آموزش.
5. مهرداد، هرمز، مقدمه‌ای بر نظریات و مفاهیم ارنباط جمعی، تهران:انتشارات فاران.
14. گیویان، عبداله، دو استعاره بنیادین برای فهم ارتباطات، فصلنامه رادیو وتلویزیون، شماره پاییز 1385.
 

  • * برداشت و تلخیص از سایت موعود .

Go to fullsize image

 




هم اندیشی