تبلیغات
.: جهاد مقدس :. - اندیشه های جامعه شناختی امام خمینی (قدّس سرّه) در خصوص فرهنگ ایرانیان" 2

اندیشه های جامعه شناختی امام خمینی (قدّس سرّه) در خصوص فرهنگ ایرانیان" 2

پنجشنبه 22 بهمن 1388 01:59

 
ارسال شده در: سیری در اندیشه های امام خمینی(رحمة الله علیه) ! ،

 

السّلام علیک یا رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) و رحمة الله و برکاته،... اشهد انّک رسول الله، و اشهد انّک محمّدُ بنُ عبدالله، و اشهد انّک قد نصحت لامّتک، و جاهدت فی سبیل ربّک، و عبدته حتی اتک الیقین، فجزاک الله یا رسول الله افضل ما جزی نبیّا عن امّته...

السّلام علیک یابن رسول اللهِ ربّ العالمین، السّلام علیک یابن امیرالمومنین، السّلام علیک یابن فاطمه الزّهراء، السّلام علیک یا حبیب الله، السلام علیک یا صفوة الله، السلام علیک یا امین الله، السلام علیک یا حجّة الله،... السلام علیک یا ابا محمّد الحسن بن علی، و رحمة الله و برکاته!

 

...

 

السلام علیک یا ناصر دین رسول الله(صلی الله علیه و آله و سلم)، یا روح الله الموسوی الخمینی!

 

در ادامه مطلب قبل در خصوص بررسی اندیشه های حضرت امام خمینی(ره) به عنوان یک نظریه پرداز اسلامی،لازم به ذکر است که در حوزه مطالعات روش شناختی در باب خصایص ملّی، سه تمایل و در نهایت سه شیوه عمده را از" اتو کلاینبرگ"  مطرح می نمایند :

  1. روش مطالعه فرهنگ ملی به مثابه یک کل واحد. 2. روش مطالعه فرهنگ ملی با تمرکز بر تفاوتهای فردی. 3. تحقیق در بخشی از یک ملّت با یک فرهنگ مسلط.

اما  اینکه نظریات حضرت امام(ره) را در یکی از این دسته ها قرار دهیم به صرف اینکه ایشان را به عنوان نظریه پرداز در یکی از شیوه های فوق، بر اساس طرز فکر حاکم بر غرب، معرفی نمائیم؛ چندان موافق نیستم!! چرا که بیش و پیش از تمامی دیگر متفکران مسلمان و غیر مسلمان، امام خمینی (ره) به عنوان نظریه پرداز این انقلاب، با کوله باری از معرفت حوزوی و آشنایی عمیق با مسائل جامعه و حکومت – که وی را شایسته رهبری انقلاب ساخته بود- نقش بسیار مهمی در تبیین این گونه مفاهیم در طول حیات خویش داشت (همایون،1386، 285).

 و اگر هم قرار است تلاشی در این زمینه صورت گیرد، بایستی با استفاده از سخنان و نوشته های امام خمینی (ره) که نشات گرفته از اندیشه های تابناک این مرد بزرگ است؛ به ترسیم نظام های ارتباطی و خصیصه پژوهی ملّی بپردازیم.

 

پس در بررسی نگاه امام(ره) به فرهنگ و فرهنگ ایرانی، ضرورت دارد، در اندیشه های فرهنگی حضرت امام خمینی(ره) سیر نمائیم تا بتوانیم به درون گفتمان فرهنگی ایشان نفوذ نموده و به گزاره های معرفتی ای که معنا و مفهوم غربزدگی ایرانیان را در دو سطح نظری و عملی بیان نماید، دست یابیم!

امام خمینی (رحمة الله علیه)، حقیقتی همیشه جاودان!

در ابتدا لازم است در تحلیل گفتمان اندیشه های فرهنگی امام خمینی(ره)، بین دو چهره مختلف فرهنگ تفکیک قائل شویم  :

 

 اول چهره ایجابی فرهنگ (مرزهایی که در حوزه قلمرو فرهنگ قرار می گیرند).

دوم چهره سلبی فرهنگ (مرزهایی که جزو قلمرو فرهنگ محسوب نمی شوند).

 

1.      بایسته های فرهنگ (جلوه ایجابی) :

 

فرهنگ از نظر امام خمینی(ره) آن چیزی است که فردی یا جامعه ای بر آن اساس تربیت شده است، بر آن اساس فکر می کند و بر آن اساس رفتار می نماید. این مطلب از بررسی روابط همنشینی و جانشینی فرهنگ با سایر مفاهیم و واژه ها مشخص می شود. واژه هایی چون اخلاق، هویت و ...!

 

بنابراین می توان گفت از دیدگاه حضرت امام(ره):

 فرهنگ ؛ هویت است،

فرهنگ؛  تربیت است،

فرهنگ؛  اخلاق است،

فرهنگ ؛ طرز فکر است.

 

به عنوان مثال ایشان در جلد 12 صحیفه نور، ص6 می فرمایند:

"...آنها می خواهند ما وابسته باشیم و چیزهایی که به ما می دهند چیزهایی  است که وابستگی می اورد. استقلال نمی خواهند داشته باشیم. استقلال فرهنگی نمی خواهند داشته باشیم. استقلال فکری نمی خواهند داشته باشیم. عُمالی که آنها تربیت کرده اند در بین خودشان، و صادر کردند برای ما، آنها هم کمک کرده اند به آنها. طرز فکر جامعه ما را به نحوی عوض کردند که اگر یک مطلبی غربی نباشد، جامعه ما نمی پذیرد این را ...".

و یا جلد 10صحیفه امام(ره)، ص21 :

 " ... لكن براى ساختن یك مملكتى كه در طولِ باید گفت 2500 سال تا حالا، اگر بخواهیم كارى به آن نداشته باشیم در طول چند سالى كه خود ما یعنى من شاهدش بودم آنها با تمام قوا در خراب كردن این مملكت كوشش كردند. در خراب كردن فرهنگ، خراب كردن تبلیغات و وسایل تبلیغى از قبیل روزنامه‏ها، مجلات، رادیو- تلویزیون و هر چیزى را كه شما خیال كنید؛ چیزهایى را كه باید براى این مملكت خدمت بكند، آموزنده باشد، تربیت بكند مملكت را...".

 

2.      محدوده های اصلی فرهنگ (جلوه سلبی) :

 

در اندیشه امام (ره)، فرهنگ مرزهای مشخصی دارد. در این ارتباط می توان به مواردی اشاره نمود، همچون:

پیشرفت مادی فرهنگ نیست.

  صنعت، فرهنگ نیست.

 

در ارتباط با این موارد به مطلبی از جلد 18 صحیفه ایشان،ص219 توجه نمائید:

 " ... ما الان از فرهنگ و اکثر علوم، احتیاجی به خارج نداریم و اگر در صنعت هم مانند انها نیستیم، نباید خودمان را ببازیم و بگوییم که آنها پیشرفته هستند و ما همه چیزمان باید خارجی باشد ، نه مساله این جور نیست..." .

 و یا جلد12 صحیفه امام خمینی(ره)، ص6 :

 "... اگر یکی فرض کنید پیشرفتی داشته باشد در صنعت، این دلیل نیست که پیشرفتی دارد در فرهنگ..." .

 

همچنین حضرت امام خمینی(ره)، فرهنگ خوب را فرهنگی بیان می دارند که مستقل و اسلامی باشد.

 ایشان بر استقلال فکری و باطنی تاکید داشته و برنامه اسلام را انسان سازی معرفی می نمایند. از منظر ایشان این دو وجه مثبت فرهنگ نیز از یکدیگر قابل تفکیک نمی باشند. چرا که استقلال فرهنگی منوط به اسلامی شدن می باشد و استقلال فرهنگی به عنوان یکی از پیامدهای مهم استقرار اسلام در جامعه، خود مهمترین شاخص اصالت تفکر و منش اسلامی حاکم در جامعه است. بنابراین تصور اینکه اسلام نسبت به وابستگی فرهنگی بی تفاوت است، برداشتی انحرافی از اسلام است؛ و مفهوم سازی حضرت امام(ره) با عنوان " اسلام امریکایی" نیز بیانگر چنین قرائت های تحریفی و غربزده از اسلام است ... !

اگر عمری بود، ادامه دارد ...

 

پی نوشت ها :

 

  1. همایون، محمد هادی،"برداشتی از اندیشه های تبلیغی و ارتباطی امام خمینی(ره)"، فصلنامه رسانه، سال 18، شماره پیاپی 69، بهار 1386،صص305-285 .



هم اندیشی